2013
Рэдактар Андрэй Хадановіч
Дызайн вокладкі Nick Antipov
Вёрстка Веры Бохан
Мастак Уладзімір Грамовіч
Карэктар Алена Пятровіч
lit-bel.org
Шаноўны чытач, каб бачыть вершы такімі, якімі іх напісаў аўтар, павярні, калі ласка, свой гаджэт гарызантальна. Доўгія радкі, на жаль, не змяшчаюцца на вузкіх экранах.
(з Сулеймана Дыяманкі)
няхай ён выйшаў з маіх нататак і табе даспадобы надта
нават калі так — то гэта не мой верш, а папяровы матылёк
ён ляціць каля ці па-над барханам, поўным кахання, сярод пустыні
манеры пісьмовых манеўраў ёсць тым, чым яны ёсць
па меры таго як атрамант сцякае з паперы ў прорву
водар словаў сцірае тое, чым яны ёсць
нібы далікатная кветка, што, няўмела махаючы пялёсткамі, узляцела
папяровы матылёк пракладае дарогу ад гарызонту
да свайго роднага нябеснага цела
ён носіць на скуры ўласных крылаў маўклівую татушку
такую ж хацелі б і птушкі лёгкіх паводзінаў, сваякі таму што
калодзеж адзінокіх грудзей не чакае дождж у адзін і той жа дзень
калі клёкат вады — клёк адновіць усё
ачысціць акіянскі пясок, трысцё і салёную сумесь сліны й слёз
каб зрабіць крок у несмяротнасць
папяровы матылёк заплаціў аброк уласным жыццём
няхай ён выйшаў з маіх нататак і табе даспадобы надта
нават калі так — то гэта не мой верш
ён стаў нечым такім неадчэпным
што навідавоку, але не заўжды дарэчы
адбіткам унутры янтару, вобраз якога аўтару падарыў майстра стары
каб утапічныя фразы адразу праціналі
мёртвыя вуглы, звужаючы іх паціху, каб
кожная вайна аднойчы знікла на дне пацыфіка
няхай ён выйшаў з маіх нататак і табе даспадобы надта
нават калі так — то гэта не мой верш, а папяровы матылёк
Il pleure dans mon coeur
плач у сэрцы маім
знаёмыя словы круцяцца пад нагамі,
як маленькі сабачка, што хоча пагуляцца
здаецца, што ў гэтым свеце рухаюцца толькі мошкі,
а ўсё астатняе застыгла ў чаканні
я спрабую заглушыць цішыню, уключаючы музыку гучней і гучней
безвынікова
тады я спрабую змагацца з цішынёй часам і хуткасцю
я ўключаю спачатку павольныя песні, потым хутчэйшыя, і яшчэ хутчэй
яшчэ хутчэй
а цішыня — больш шчыльная, больш працяглая
яшчэ пусцейшая
каб прыцішыць яе — мыю валасы, а потым доўга расчэсваю іх
мокры
марна
каб заглушыць цішыню,
я разглядаю мапу ваколіцаў горада, дзе цяпер жыву
каб заглушыць цішыню,
я спрабаваў напівацца, а потым наядаўся шакаладу
я спрабаваў заляпіць цішыні рот, вывучаючы іншыя мовы
я спрабаваў заторкнуць ёй рот, уключыўшы ўсё святло ў кватэры,
нібыта я не адзін тут
маўляў, можа, пойдзеш прагуляешся, ты ж бачыш, я не адзін
не павялася, халера
я спрабаваў вырваць ёй язык — удалося, але яна, трасца,
як пачала мычаць
давялося прышыць назад
я адціскаўся і разглядаў крошкі, маленькія нітачкі
часцінкі паперак і валасінкі, драбязу
якая вырастае на дыване, калі доўга не прыбірацца
я пстрыкаў асадкай, покуль тая не зламалася
я перамалёўваў абрысы краіны з мапы на прасвет
праз шкло, як у дзяцінстве
я расчыняў вокны і спадзяваўся, што скразняк прыглушыць цішу
але прахалода заходзіла і бралася падпяваць, падвываць,
падтакваць цішыні
тады я зачыняў вокны, замыкаў дзверы
і накручваў батарэю так, што цяпло перарастала ў спёку
вось яно
гук паведамлення з далёкага места прымусіў яе змоўкнуць
гэта ты — на хвіліну ці дзве
і цяпер, калі цішыня вярнулася, у ёй адчуваецца твой прысмак
няўжо гэта твая мяжа граніца рубеж
толькі дасюль дастае павадок
і ўсё адно — брэшаш не брэшаш
ёсць варыянты рашэння :
1) тупа лямантуеш
суседзі не спяць
пена й сліна — пырск
2) дрэпаеш лапамі
грызеш каменне й пясок
пыса брудная на выгляд псіх
3) ціха скуголіш
скруціўся ў будцы
як адна з нармальных псін
4) даеш гладзіцца
узаемна ліжашся
прыціскаеш вушы на кожны псік
усё дрэнь
хачу
разадраць шыю
сігануць цераз плот
лапы раструшчыць
і вынесціся з гэтага ўраўнення
нахер за дужкі
прамільгаюць рэйкі нібы кінастужка
бліскавіцай дзеліць лінія шашу
не магу на месцы мне на месцы душна
крочу па каменні — утвараю шум
кожны наступны горад які я наведваю
чапляецца за ногі сваімі карэннямі
кожны наступны горад які я наведваю
пачынаецца з апошняе літары папярэдняга
і ў гэтым цьмяным дзіўным падарожжы
неўпрыкмет з кішэні выпадае час
спадзяюся пошук не дарма быць можа
проста захапляе роля ўцекача
кожны наступны горад які я наведваю
чапляецца за ногі сваімі карэннямі
кожны наступны горад які я наведваю
пачынаецца з апошняе літары папярэдняга
усё пачалося з таго што я перастаў
розніць дождж і снег
розніць дождж і снег
дыхнуў вецер — рыпнулі веснічкі
ты ўпала з дрэва лужынай на дарогу
[лужына на досвітку]
я праходзіў побач — трапіў лапкамі
ты загарнула далоні і шэпчаш цяпер :
багоўка багоўка
божая кароўка
паляці на небка
прынясі нам хлебка
чорнага і белага
толькі не гарэлага
а я не палячу
а я не палячу
неспадзявана ўраз
знячэўку й раптам
нечакана знянацку
самахоць у балота
спакваля неўпрыцям цішком
незаўважна паціху
ціхачом і паволі
самахоць у балота
ты мая любая імшара алёс
багна балота дрыгва і твань
ты мая багна дрыгва і твань
морач круговіна вязь ды алёс
ты мяне зацягнеш
ты мяне зацягнеш
ты трасавіна дрыгва і твань
морач круговіна багна алёс
ты мяне зацягнеш
ты мяне засмокчаш
ты маё балота
болатца маё
твае абдымкі былі незамкнёныя я ўвайшоў
твае абдымкі былі незнаёмыя я ўвайшоў
дробачкі Сёння сыплюцца як жвір
хтосьці выпіў капяжы
я мог бы быць тваім цмокам
вазіў бы цябе на спіне па горадзе
выкідаў бы смецце бегаў у краму
аніякіх праблемаў з паркоўкай
ды ў любую хвіліну — на лецішча
і дахі на якіх заставаліся б сляды маіх ступакоў
ганарыліся б і начамі апавядалі б суседнім
як гэта
проста я ведаю : ты любіш
паржавелую бляху гарышчы
і крыху мае лусачкі
ты называла б мяне з асаблівасцямі
паўночна-ўсходняй вымовы
Чмок
ты ляпіла б для мяне з батона
юнакоў і дзяўчат
а ў зімовыя вечары
ты б грэла рукі ля маёй пашчы
а ноздры прыдаліся б як фен
але я не стану тваім цмокам
бо яшчэ з маленства памятаю
чым такія гісторыі сканчаюцца
калі мы пакрыўдзілі змей першы раз
яны выдумалі нам нітку
мы меркавалі : от бязглуздыя, дарунак за крыўду
а яны думалі : цяпер як ні круці будуць нас помніць
калі мы пакрыўдзілі змей другі раз
яны падаравалі нам валасы
мы меркавалі : от дзе дурні, нам цёпла
яны думалі : мы з іх выпаўзаем
калі мы пакрыўдзілі змей трэці раз
атрымалі пальцы
мы : от ёлупні, можам іх злавіць
яны : цяпер кожны іхні рух — няўдалая спроба паўзці
мы папрасілі прабачэння
яны рассмяяліся
і падаліся у бок меднай гары, прыхапіўшы з сабой нашы языкі
нам засталося адно :
мы збіралі іх засохлых на сонцапёку і плялі кошыкі
Akute - Агонь
а яшчэ пісаць і крэсліць
пальцамі валасы
каб павыдзіраць дарэшты
і без таго слабыя мае
а пасля за твае вазьмуся
цяпер нашы чарапкі належаць да
культуры штрыхаванай керамікі
гаршчок збан гляк
la poesie est morte
the poetry is dead
die poesie ist tot
паэзія — мярцвяк
мяне ў дзяцінстве маці называла — ляля
адтуліна ў радужнай абалонцы, праз якую пранікае святло ўнутр вока :
зрэнка ж. памянш. — паўн.-зах. з., Сен., Слаўг., Касц. <…> чалавечак
м. — гродз.-бар. г., зах.-пал. г., Гарад., Бярэз., Пух., Бабр. <…> лялька ж.,
лялячка ж. памянш. — паўн.-зах. з., Саліг., Жытк.
Тэматычны слоўнік «Чалавек»
пакажы, што ты хаваеш у руцэ
пальчыкі быццам у лялькі, зробленае з кавалачкаў крэйды
і чым даўжэй яна водзіць рукой па маіх валасах
карацеюць ейныя пальцы, сціраюцца, спісваюцца
а я сівею
ножкі ейныя, калі танчыць, пакідаюць малюнкі
а трохі пазней, як не стане грошай, мы ўладкуем цябе на працу
ты будзеш наносіць разметку
[куды дагэтуль не заязджала кола машыны]
толькі цяпер я разумею, чаму яна не ўмее плаваць
[чаму ты не ўмееш плаваць, лялечка]
крэйду лёгка пакрыўдзіць
крохкая
хто цябе сабраў з крэйдзінак? што засталіся ў зарослых імхом класах
закаціліся пад настаўніцкі стол
старыя драўляныя дошкі пакрыла зяленіва, нехта ўпрыгожыў маем
лабірынты шчылінак у зацёртым паркеце, пісягі
ляцелі сарокі, ухапілі ўрокі
я чуў, што на моры на кіяне стаіць белы камень
дзяды над морам праляталі, іхныя слёзкі на камень упалі
ты адтуль?
я хвалююся, калі ты пячэш што-колечы з мукі, я баюся
каб ты не заблукала ў ёй, не схавалася
а печыва тваё заўсёды з такім чароўным смакам
а раптам гэта ты штораз крышку сябе ў цеста крышыла?
а разынкі ў пірагу — гэта твае зрэнкі? чалавечкі? лялечкі?
